大方广佛华严经卷四十八
dàfāngguǎngf?
huāyánjīngjuàndì
sì
shí
bā
大方广佛华严经卷第四十八
tángyútiángu?sānzàngshíchānántu?fangzhìyì
唐于阗国三藏实叉难陀奉制译
rú
láishíshēnxiànghǎipǐn
dì
sānshí
sì
如来十身相海品第三十四
ěrshí
pǔxiánpúsàm?hēsàgàozhūpúsàyán
f?zǐ
jīndāngw?irǔyǎnshuōrúláisuǒyǒuxiàng
尔时，普贤菩萨摩诃萨告诸菩萨言：佛子！今当为汝演说如来所有相
hǎi
f?zǐ
rúláidǐngshàngyǒusānshíarbǎozhuāngyándàr?nxiàng
qízhōngyǒudàr?nxiàng
míng
guāng
海。佛子！如来顶上有三十二宝庄严大人相，其中有大人相，名：光
zhàoyíqiafāngpǔfàngwúliàngdàguāngmíngwǎng
yíqiamiàobǎoyǐw?izhuāngyán
bǎofàzhōubiàn
r?uruǎnmìzhì
照一切方普放无量大光明网。一切妙宝以为庄严，宝发周遍，柔软密致，
yīyīxiánfàngm?níbǎoguāng
chōngmǎnyíqiawúbiānshìjia
xīxiànf?shēnsaxiàngyuánmǎn
shìw?iyī
一一咸放摩尼宝光，充满一切无边世界，悉现佛身色相圆满，是为一。
cìyǒudàr?nxiàng
míng
f?yǎnguāngmíngyún
yǐm?níwángzhǒngzhǒngzhuāngyánchūjīnsaguāng
rúm?ijiān
次有大人相，名：佛眼光明云。以摩尼王种种庄严出金色光，如眉间
háoxiàngsuǒfàngguāngmíng
qíguāngpǔzhàoyíqiashìjia
shìw?iar
cìyǒudàr?nxiàng
míng
chōngmǎn
毫相所放光明，其光普照一切世界，是为二。次有大人相，名：充满
fǎjiayún
shàngmiàobǎolúnyǐw?izhuāngyán
fàngyúrúláifúzhìdēngmíng
pǔzhàoshífāngyíqiafǎjiazhū
法界云。上妙宝轮以为庄严，放于如来福智灯明，普照十方一切法界诸
shìjiahǎi
yúzhōngpǔxiànyíqiazhūf?jízhūpúsà
shìw?isān
cìyǒudàr?nxiàng
míng
shìxiàn
世界海，于中普现一切诸佛及诸菩萨，是为三。次有大人相，名：示现
pǔzhàoyún
zhēnjīnm?nízhǒngzhǒngzhuāngyán
qízhūmiàobǎoxiánfàngguāngmíng
zhàobùsīyìzhūf?gu?tǔ
普照云。真金摩尼种种庄严，其诸妙宝咸放光明，照不思议诸佛国土，
yíqiazhūf?yúzhōngchūxiàn
shìw?isì
cìyǒudàr?nxiàng
míng
fàngbǎoguāngmíngyún
m?níbǎowáng
一切诸佛于中出现，是为四。次有大人相，名：放宝光明云。摩尼宝王
qīngjìngzhuāngyán
píliúlíbǎoyǐw?ihuāruǐ
guāngzhàoshífāngyíqiafǎjia
yúzhōngpǔxiànzhǒngzhǒngsh?n
清净庄严，毗琉璃宝以为华蕊，光照十方一切法界，于中普现种种神
biàn
zàntànrúláiwǎngxīsuǒhangzhìhuìgōngd?
shìw?iwǔ
变，赞叹如来往昔所行智慧功德，是为五。
cìyǒudàr?nxiàng
míng
shìxiànrúláibiànfǎjiadàzìzàiyún
púsàsh?nbiànbǎoyànm?níyǐ
次有大人相，名：示现如来遍法界大自在云。菩萨神变宝焰摩尼以
w?iqíguàn
jùrúláilìju?wùyíqiabǎoyànguānglúnyǐw?iqímán
qíguāngpǔzhàoshífāngshìjia
yú
为其冠，具如来力觉悟一切宝焰光轮以为其鬘，其光普照十方世界，于
zhōngshìxiànyíqiarúláizu?yúdàochǎng
yíqiazhìyúnchōngmǎnxūkōngwúliàngfǎjia
shìw?iliù
cìyǒu
中示现一切如来坐于道场，一切智云充满虚空无量法界，是为六。次有
dàr?nxiàng
míng
rúláipǔdēngyún
yǐn?ngzhand?ngfǎjiagu?tǔ
dàzìzàibǎohǎi?rw?izhuāngyán
大人相，名：如来普灯云。以能震动法界国土，大自在宝海而为庄严，
fàngjìngguāngmíngchōngmǎnfǎjia
yúzhōngpǔxiànshífāngzhūpúsàgōngd?hǎi
gu?xiànwailáif?zhìhuìchuáng
放净光明充满法界，于中普现十方诸菩萨功德海，过现未来佛智慧幢
hǎi
shìw?iqī
cìyǒudàr?nxiàng
míng
pǔzhàozhūf?guǎngdàyún
yīntu?lu?bǎo
rúyìwángbǎo
海，是为七。次有大人相，名：普照诸佛广大云。因陀罗宝、如意王宝、
m?níwángbǎoyǐw?izhuāngyán
chángfàngpúsàyàndēngguāngmíng
pǔzhàoshífāngyíqiashìjia
yúzhōngxiǎn
摩尼王宝以为庄严，常放菩萨焰灯光明，普照十方一切世界，于中显
- 778 -
大方广佛华严经卷四十八
xiànyíqiazhūf?zh?ngsaxiànghǎi
dàyīnshēnghǎi
qīngjìnglìhǎi
shìw?ibā
cìyǒudàr?nxiàng
míng
现一切诸佛众色相海、大音声海、清净力海，是为八。次有大人相，名：
yuánmǎnguāngmíngyún
shàngmiàoliúlím?níwángzhǒngzhǒngbǎohuāyǐw?izhuāngyán
yíqiazh?ngbǎoshūdàyànwǎng
圆满光明云。上妙琉璃摩尼王种种宝华以为庄严，一切众宝舒大焰网
chōngmǎnshífāng
yíqiashìjiayíqiazh?ngshēngxījiànrúláixiànzu?qíqián
zàntànzhūf?jízhūpúsàfǎ
充满十方，一切世界一切众生悉见如来现坐其前，赞叹诸佛及诸菩萨法
shēngōngd?
lìngrùrúláiqīngjìngjìngjia
shìw?ijiǔ
cìyǒudàr?nxiàng
míng
pǔzhàoyíqiapúsà
身功德，令入如来清净境界，是为九。次有大人相，名：普照一切菩萨
hangzàngguāngmíngyún
zh?ngbǎomiàohuāyǐw?izhuāngyán
bǎoguāngpǔzhàowúliàngshìjia
bǎoyànpǔfùyíqia
行藏光明云。众宝妙华以为庄严，宝光普照无量世界，宝焰普覆一切
gu?tǔ
shífāngfǎjiatōngdáwúài
zhand?ngf?yīnxuānchàngfǎhǎi
shìw?ishí
国土，十方法界通达无碍，震动佛音宣畅法海，是为十。
cìyǒudàr?nxiàng
míng
pǔguāngzhàoyàoyún
píliúlí
yīntu?lu?
jīngāngm?níbǎoyǐw?i
次有大人相，名：普光照耀云。毗琉璃、因陀罗、金刚摩尼宝以为
zhuāngyán
liúlíbǎoguāngsaxiàngmíngcha
pǔzhàoyíqiazhūshìjiahǎi
chūmiàoyīnshēngchōngmǎnfǎjia
庄严，琉璃宝光色相明彻，普照一切诸世界海，出妙音声充满法界，
rúshìjiēc?ngzhūf?zhìhuìdàgōngd?hǎizhīsuǒhuàxiàn
shìw?ishíyī
cìyǒudàr?nxiàng
míng
zhang
如是皆从诸佛智慧大功德海之所化现，是为十一。次有大人相，名：正
ju?yún
yǐzábǎohuā?rw?izhuāngyán
qízhūbǎohuáxīfàngguāngmíng
jiēyǒurúláizu?yúdàochǎng
chōng
觉云。以杂宝华而为庄严，其诸宝华悉放光明，皆有如来坐于道场，充
mǎnyíqiawúbiānshìjia
lìngzhūshìjiapǔd?qīngjìng
yǒngduànyíqiawàngxiǎngfēnbi?
shìw?ishíar
满一切无边世界，令诸世界普得清净，永断一切妄想分别，是为十二。
cìyǒudàr?nxiàng
míng
guāngmíngzhàoyàoyún
yǐbǎoyànzànghǎixīnwángm?ní?rw?izhuāngyán
fàngdàguāng
次有大人相，名：光明照耀云。以宝焰藏海心王摩尼而为庄严，放大光
míng
guāngzhōngxiǎnxiànwúliàngpúsàjízhūpúsàsuǒxíngzhīhang
yíqiarúláizhìshēn
fǎshēn
zhūsa
明，光中显现无量菩萨及诸菩萨所行之行，一切如来智身、法身、诸色
xiànghǎichōngmǎnfǎjia
shìw?ishísān
cìyǒudàr?nxiàng
míng
zhuāngyánpǔzhàoyún
yǐjīngānghuā
相海充满法界，是为十三。次有大人相，名：庄严普照云。以金刚华、
píliúlíbǎo?rw?izhuāngyán
fàngdàguāngmíng
guāngzhōngyǒudàbǎoliánhuāzu?
jùzúzhuāngyán
mífù
毗琉璃宝而为庄严，放大光明，光中有大宝莲华座，具足庄严，弥覆
fǎjia
zìrányǎnshuōsìpúsàhang
qíyīnpǔbiànzhūfǎjiahǎi
shìw?ishísì
cìyǒudàr?nxiàng
法界，自然演说四菩萨行，其音普遍诸法界海，是为十四。次有大人相，
míng
xiànf?sānmaihǎihangyún
yúyīniànzhōngshìxiànrúláiwúliàngzhuāngyán
pǔbiànzhuāngyányíqiafǎ
名：现佛三昧海行云。于一念中示现如来无量庄严，普遍庄严一切法
jiabùsīyìshìjiahǎi
shìw?ishíwǔ
界不思议世界海，是为十五。
cìyǒudàr?nxiàng
míng
biànhuàhǎipǔzhàoyún
miàobǎoliánhuārúxūmíshānyǐw?izhuāngyán
zh?ng
次有大人相，名：变化海普照云。妙宝莲华如须弥山以为庄严，众
bǎoguāngmíngc?ngf?yuànshēng
xiànzhūbiànhuàwúyǒuqi?ngjìn
shìw?ishíliù
cìyǒudàr?nxiàng
míng
yí
宝光明从佛愿生，现诸变化无有穷尽，是为十六。次有大人相，名：一
qiarúláixiatuōyún
qīngjìngmiàobǎoyǐw?izhuāngyán
fàngdàguāngmíngzhuāngyányíqiaf?shīzǐzu?
shì
切如来解脱云。清净妙宝以为庄严，放大光明庄严一切佛师子座，示
xiànyíqiazhūf?saxiàng
jíwúliàngf?fǎzhūf?chàhǎi
shìw?ishíqī
cìyǒudàrenxiāng
míng
现一切诸佛色像，及无量佛法诸佛刹海，是为十七。次有大人相，名：
zìzàifāngbiànpǔzhàoyún
píliúlíhuā
zhēnjīnliánhuā
m?níwángdēng
miàofǎyànyúnyǐw?izhuāngyán
自在方便普照云。毗琉璃华、真金莲华、摩尼王灯、妙法焰云以为庄严，
- 779 -
大方广佛华严经卷四十八
fàngyíqiazhūf?bǎoyànmìyún
qīngjìngguāngmíngchōngmǎnfǎjia
yúzhōngpǔxiànyíqiamiàohǎozhuāngyánzhī
放一切诸佛宝焰密云，清净光明充满法界，于中普现一切妙好庄严之
jù
shìw?ishíbā
cìyǒudàr?nxiàng
míng
ju?f?zhǒngxìngyún
wúliàngbǎoguāngyǐw?izhuāngyán
具，是为十八。次有大人相，名：觉佛种性云。无量宝光以为庄严，
jùzúqiānlún
naiwàiqīngjìng
c?ngyúwǎngxīshàngēnsuǒshēng
qíguāngbiànzhàoshífāngshìjia
fāmíngzhì
具足千轮，内外清净，从于往昔善根所生，其光遍照十方世界，发明智
rì
xuānbùfǎhǎi
shìw?ishíjiǔ
cìyǒudàr?nxiàng
míng
xiànyíqiarúláixiàngzìzàiyún
zh?ng
日，宣布法海，是为十九。次有大人相，名：现一切如来相自在云。众
bǎoyīnglu?
liúlíbǎohuāyǐw?izhuāngyán
shūdàbǎoyànchōngmǎnfǎjia
yúzhōngpǔxiànděngyíqiaf?chà
宝璎珞、琉璃宝华以为庄严，舒大宝焰充满法界，于中普现等一切佛刹
wēich?nshùqùláixiànzàiwúliàngzhūf?
rúshīzǐwángyǒngměngwúwai
saxiàngzhìhuì
jiēxījùzú
微尘数去来现在无量诸佛，如师子王勇猛无畏，色相智慧，皆悉具足，
shìw?iarshí
是为二十。
cìyǒudàr?nxiàng
míng
biànzhàoyíqiafǎjiayún
rúláibǎoxiàngqīngjìngzhuāngyán
fàngdàguāng
次有大人相，名：遍照一切法界云。如来宝相清净庄严，放大光
míngpǔzhàofǎjia
xiǎnxiànyíqiawúliàngwúbiānzhūf?púsàzhìhuìmiàozàng
shìw?iarshíyī
cìyǒu
明普照法界，显现一切无量无边诸佛菩萨智慧妙藏，是为二十一。次有
dàr?nxiàng
míng
pílúzhēnàrúláixiàngyún
shàngmiàobǎohuājípíliúlíqīngjìngmiàoyuayǐw?izhuāng
大人相，名：毗卢遮那如来相云。上妙宝华及毗琉璃清净妙月以为庄
yán
xīfàngwúliàngbǎiqiānwànyìm?níbǎoguāng
chōngmǎnyīqiēxūkōngfǎjia
yúzhōngshìxiànwúliàng
严，悉放无量百千万亿摩尼宝光，充满一切虚空法界，于中示现无量
f?chà
jiēyǒurúláiji?jiāfūzu?
shìw?iarshíar
cìyǒudàr?nxiàng
míng
pǔzhàoyíqiaf?
佛刹，皆有如来结跏趺坐，是为二十二。次有大人相，名：普照一切佛
guāngmíngyún
zh?ngbǎomiàodēngyǐw?izhuāngyán
fàngjìngguāngmíng
biànzhàoshífāngyíqiashìjia
xīxiànzhū
光明云。众宝妙灯以为庄严，放净光明，遍照十方一切世界，悉现诸
f?zhuǎnyúfǎlún
shìw?iarshísān
cìyǒudàr?nxiàng
míng
pǔxiànyíqiazhuāngyányún
zhǒngzhǒng
佛转于法轮，是为二十三。次有大人相，名：普现一切庄严云。种种
bǎoyànyǐw?izhuāngyán
fàngjìngguāngmíngchōngmǎnfǎjia
niànniànchángxiànbùkěshuōbùkěshuōyíqiazhūf?
宝焰以为庄严，放净光明充满法界，念念常现不可说不可说一切诸佛
yǔzhūpúsàzu?yúdàochǎng
shìw?iarshísì
cìyǒudàr?nxiàng
míng
chūyíqiafǎjiayīnshēngyún
与诸菩萨坐于道场，是为二十四。次有大人相，名：出一切法界音声云。
m?níbǎohǎi
shàngmiàozhāntányǐw?izhuāngyán
shūdàyànwǎngchōngmǎnfǎjia
qízhōngpǔyǎnwēimiàoyīn
摩尼宝海、上妙栴檀以为庄严，舒大焰网充满法界，其中普演微妙音
shēng
shìzhūzh?ngshēngyíqiayahǎi
shìw?iarshíwǔ
声，示诸众生一切业海，是为二十五。
cìyǒudàr?nxiàng
míng
pǔzhàozhūf?biànhuàlúnyún
rúláijìngyǎnyǐw?izhuāngyán
guāngzhàoshí
次有大人相，名：普照诸佛变化轮云。如来净眼以为庄严，光照十
fāngyíqiashìjia
yúzhōngpǔxiànqùláijīnf?suǒyǒuyīqiēzhuāngyánzhījù
fùchūmiàoyīnyǎnbùsīyì
方一切世界，于中普现去来今佛所有一切庄严之具，复出妙音演不思议
guǎngdàfǎhǎi
shìw?iarshíliù
cìyǒudàr?nxiàng
míng
guāngzhàof?hǎiyún
qíguāngpǔzhàoyíqia
广大法海，是为二十六。次有大人相，名：光照佛海云。其光普照一切
shìjia
jìnyúfǎjiawúsuǒzhàngài
xīyǒurúláiji?jiāfūzu?
shìw?iarshíqī
cìyǒudàr?n
世界，尽于法界无所障碍，悉有如来结跏趺坐，是为二十七。次有大人
xiàng
míng
bǎodēngyún
fàngyúrúláiguǎngdàguāngmíng
pǔzhàoshífāngyíqiafǎjia
yúzhōngpǔxiànyí
相，名：宝灯云。放于如来广大光明，普照十方一切法界，于中普现一
- 780 -
大方广佛华严经卷四十八
qiazhūf?jízhūpúsàbùkěsīyìzhūzh?ngshēnghǎi
shìw?iarshíbā
cìyǒudàr?nxiàng
míng
fǎ
切诸佛及诸菩萨不可思议诸众生海，是为二十八。次有大人相，名：法
jiawúchābi?yún
fàngyúrúláidàzhìguāngmíng
pǔzhàoshífāngzhūf?gu?tǔ
yíqiapúsàdàochǎngzh?ng
界无差别云。放于如来大智光明，普照十方诸佛国土，一切菩萨道场众
huìwúliàngfǎhǎi
yúzhōngpǔxiànzhǒngzhǒngsh?ntōng
fùchūmiàoyīn
suízhūzh?ngshēngxīnzhīsuǒla
yǎn
会无量法海，于中普现种种神通，复出妙音，随诸众生心之所乐，演
shuōpǔxiánpúsàhangyuàn
lìngqíhuíxiàng
shìw?iarshíjiǔ
cìyǒudàr?nxiàng
míng
ānzhùyíqia
说普贤菩萨行愿，令其回向，是为二十九。次有大人相，名：安住一切
shìjiahǎipǔzhàoyún
fàngbǎoguāngmíngchōngmǎnyíqiaxūkōngfǎjia
yúzhōngpǔxiànjìngmiàodàochǎngjíf?pú
世界海普照云。放宝光明充满一切虚空法界，于中普现净妙道场及佛菩
sàzhuāngyánshēnxiàng
lìngqíjiànzhěd?wúsuǒjiàn
shìw?isānshí
萨庄严身相，令其见者得无所见，是为三十。
cìyǒudàr?nxiàng
míng
yíqiabǎoqīngjìngguāngyànyún
fàngyúwúliàngzhūf?púsàm?nímiàobǎo
次有大人相，名：一切宝清净光焰云。放于无量诸佛菩萨摩尼妙宝
qīngjìngguāngmíng
pǔzhàoshífāngyíqiafǎjia
yúzhōngpǔxiànzhūpúsàhǎi
m?bùjùzúrúláish?nlì
清净光明，普照十方一切法界，于中普现诸菩萨海，莫不具足如来神力，
chángy?ushífāngjìnxūkōngjiayíqiachàwǎng
shìw?isānshíyī
cìyǒudàrenxiàng
míng
pǔzhàoyíqia
常游十方尽虚空界一切刹网，是为三十一。次有大人相，名：普照一切
fǎjiazhuāngyányún
zuìchǔyúzhōng
jiàncìl?ngqǐ
yánfútánjīn
yīntu?lu?wǎngyǐw?izhuāngyán
法界庄严云。最处于中，渐次隆起，阎浮檀金、因陀罗网以为庄严，
fàngjìngguāngyúnchōngmǎnfǎjia
niànniànchángxiànyīqiēshìjiazhūf?púsàdàochǎngzh?nghuì
shìw?isānshí
放净光云充满法界，念念常现一切世界诸佛菩萨道场众会，是为三十
ar
f?zǐ
rúláidǐngshàngyǒurúshìsānshíarzhǒngdàr?nxiàngyǐw?iyánhǎo
f?zǐ
rúláim?ijiān
二。佛子！如来顶上有如是三十二种大人相以为严好。佛子！如来眉间
yǒudàr?nxiàng
míng
biànfǎjiaguāngmíngyún
m?níbǎohuāyǐw?izhuāngyán
fàngdàguāngmíng
jùzh?ng
有大人相，名：遍法界光明云。摩尼宝华以为庄严，放大光明，具众
bǎosa
y?urúrìyuad?ngchaqīngjìng
qíguāngpǔzhàoshífānggu?tǔ
yúzhōngxiǎnxiànyíqiaf?shēn
fù
宝色，犹如日月洞彻清净，其光普照十方国土，于中显现一切佛身，复
chūmiàoyīnxuānchàngfǎhǎi
shìw?isānshísān
rúláiyǎnyǒudàr?nxiàng
míng
zìzàipǔjiànyún
yǐ
出妙音宣畅法海，是为三十三。如来眼有大人相，名：自在普见云。以
zh?ngmiàobǎo?rw?izhuāngyán
m?níbǎoguāngqīngjìngyìngcha
pǔjiànyíqiajiēwúzhàngài
shìw?isānshí
众妙宝而为庄严，摩尼宝光清净映彻，普见一切皆无障碍，是为三十
sì
rúláibíyǒudàr?nxiàng
míng
yíqiash?ntōngzhìhuìyún
qīngjìngmiàobǎoyǐw?izhuāngyán
zh?ngbǎo
四。如来鼻有大人相，名：一切神通智慧云。清净妙宝以为庄严，众宝
saguāngmífùqíshàng
yúzhōngchūxiànwúliànghuàf?zu?bǎoliánhuā
wǎngzhūshìjiaw?iyíqiapúsà
yí
色光弥覆其上，于中出现无量化佛坐宝莲华，往诸世界为一切菩萨、一
qiazh?ngshēngyǎnbùsīyìzhūf?fǎhǎi
shìw?isānshíwǔ
切众生演不思议诸佛法海，是为三十五。
rúláish?yǒudàr?nxiàng
míng
shìxiànyīnshēngyǐngxiàngyún
zh?ngsamiàobǎoyǐw?izhuāngyán
sù
如来舌有大人相，名：示现音声影像云。众色妙宝以为庄严，宿
shìshàngēnzhīsuǒch?ngjiù
qísh?guǎngchángbiànfùyíqiazhūshìjiahǎi
rúláiru?hu?xīyíwēixiào
bì
世善根之所成就，其舌广长遍覆一切诸世界海，如来若或熙怡微笑，必
fàngyíqiam?níbǎoguāng
qíguāngpǔzhàoshífāngfǎjia
n?nglìngyíqiaxīnd?qīngliáng
qùláixiànzàisuǒ
放一切摩尼宝光，其光普照十方法界，能令一切心得清凉，去来现在所
yǒuzhūf?
jiēyúguāngzhōngbǐngránxiǎnxiàn
xīyǎnguǎngdàwēimiàozhīyīn
biànyíqiachà
zhùwúliàngji?
有诸佛，皆于光中炳然显现，悉演广大微妙之音，遍一切刹，住无量劫，
- 781 -
